ਗਾਰਡਨ ਰੀਚ ਸ਼ਿਪਬਿਲਡਰਸ ਐਂਡ ਇੰਜੀਨੀਅਰਜ਼ (GRSE) ਲਿਮਟਿਡ ਨੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਧਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੋਲਰ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ (NCPOR) ਲਈ ਸਮੁੰਦਰੀ ਖੋਜ ਜਹਾਜ਼ (ORV) ‘ਸਾਗਰ ਮੰਥਨ’ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ। GRSE ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਨਵਰਤਨ ਰੱਖਿਆ ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਦਾ ਅਦਾਰਾ ਹੈ।

ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ORV ਹੈ। ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਕੀਲ ਲੇਇੰਗ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਪੰਜ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੂੰ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਿਪਯਾਰਡ ਦੀ ਸਮਾਂ-ਸਾਰਣੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ (ਸੁਤੰਤਰ ਚਾਰਜ) ਡਾ. ਜਿਤੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵਰਚੁਅਲ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮੁੱਖ ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਰਹੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ GRSE ਅਤੇ NCPOR ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਵਧਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਸੁਨੇਹਾ ਭੇਜਿਆ।

ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ORV 2028 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਏਗਾ। ਧਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਡਾ. ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਕੁਮਾਰ ਤੁਮਾਲਾ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ GRSE ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਬੰਕਿਮ ਸ਼ਿਪਯਾਰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।

GRSE ਨੇ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਆਤਮਨਿਰਭਰਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ

ਆਪਣੇ ਸੰਬੋਧਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਡਾ. ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਕੁਮਾਰ ਤੁਮਾਲਾ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਸਮੁੰਦਰੀ ਖੋਜ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ’ਤੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।

GRSE ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ Cmde PR Hari, IN (Retident) ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਲਈ ਇੱਕ ਮਰੀਨ ਐਕੋਸਟਿਕ ਰਿਸਰਚ ਵੈਸਲ (ARV) ਅਤੇ ਦੋ ਤੱਟਵਰਤੀ ਖੋਜ ਵੈਸਲ (CRV) ਵੀ ਬਣਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੁਣ ਤੱਕ GRSE ਵੱਲੋਂ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਆਤਮਨਿਰਭਰਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਤਮਨਿਰਭਰਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

89.50 ਮੀਟਰ ਲੰਬਾ ਅਤੇ 5,900 ਟਨ ਦਾ ਹੋਵੇਗਾ ORV

89.50 ਮੀਟਰ ਲੰਬਾ ਅਤੇ 18.80 ਮੀਟਰ ਚੌੜਾ ORV 5,900 ਟਨ ਦਾ ਕੁੱਲ ਭਾਰ ਰੱਖੇਗਾ। ਇਸ ਦੀ ਗਤੀ 90 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਿਰੰਤਰ ਰੇਟਿੰਗ (MCR) ’ਤੇ 14 ਨਾਟ ਹੋਵੇਗੀ। ਡਿਲੀਵਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ORV ਤੱਟੀ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਡੂੰਘੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ 6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਡੂੰਘਾਈ ਤੱਕ ਅੰਡਰਵੇ ਸਵਾਥ ਮਲਟੀਬੀਮ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭੂ-ਭੌਤਿਕ ਭੂਚਾਲ ਸਰਵੇਖਣ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਵੇਗਾ।

ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਲੰਬਕਾਰੀ ਅਤੇ ਖਿਤਿਜੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸੰਚਾਲਨ, ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਡੂੰਘਾਈ (CTD) ਪ੍ਰੋਫਾਈਲਿੰਗ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਲੈਣ ਦੇ ਕਾਰਜ ਵੀ ਕਰ ਸਕੇਗਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੈਵਿਕ ਨਮੂਨਾ ਲੈਣਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

ਖੋਜ ਜਹਾਜ਼ ਸਤਹ ਅਤੇ ਡੂੰਘੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੂਰਿੰਗ ਅਤੇ ਡੇਟਾ ਬੁਆਏ ਓਪਰੇਸ਼ਨ, ਕੋਰਰਾਂ ਅਤੇ ਗ੍ਰੈਬਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਲੈਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚੇਨ ਬੈਗ ਡਰੇਜ ਨਾਲ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੀ ਡਰੇਡਿੰਗ ਵੀ ਕਰੇਗਾ।

ਇਹ ਜਹਾਜ਼ ਚੱਲ ਰਹੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਨਿਰੀਖਣ, ਸਤਹ ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਪ ਵੀ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਉੱਪਰੀ ਹਵਾ ਦਾ ਡੇਟਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰੇਗਾ।

ਵਿਗਿਆਨੀ ਜਹਾਜ਼ ’ਤੇ ਕਰ ਸਕਣਗੇ ਡੇਟਾ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ

ਵਿਗਿਆਨੀ ਜਹਾਜ਼ ’ਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਾਤਮਕ ਕੰਮ ਅਤੇ ਡੇਟਾ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣਗੇ। ਇਹ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਅਤੇ ਟੈਕਨੀਸ਼ੀਅਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗਾ। GRSE ਕੋਲ ਸਰਵੇਖਣ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲੋੜੀਂਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਲਗਭਗ ਚਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਸ਼ਿਪਯਾਰਡ ਨੇ 80 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਜਲ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਸਰਵੇਖਣ ਜਹਾਜ਼ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਇਸ ਨੇ 1994 ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਧੁਨੀ ਖੋਜ ਜਹਾਜ਼ INS ਸਾਗਰਧਵਾਨੀ ਨੂੰ ਨੇਵਲ ਫਿਜ਼ੀਕਲ ਐਂਡ ਓਸ਼ੀਅਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਲੈਬਾਰਟਰੀ (NPOL) ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਸੀ।

ਇਹ ਜਹਾਜ਼ ਅਜੇ ਵੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ GRSE ਵਿਖੇ ਇਸ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਸੰਬੋਧਨ ਵਿੱਚ GRSE ਦੇ CMD ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ 2025 ਵਿੱਚ GRSE ਵਿਖੇ INS ਸਾਗਰਧਵਾਨੀ ਦਾ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ NPOL ਲਈ ਬਣਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਨਵੇਂ ARV ਬਾਰੇ ਵੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਸਾਗਰ ਸਪੰਦਨ’ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।