ਕੀ ਕੈਰੀਅਰ ਲਈ ਵਿਆਹ ਦੇਰ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ? ਸਿੱਖੀ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਨ ਦਾ ਨਜ਼ਰੀਆ
ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਰੁਝਾਨ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨੌਜਵਾਨ ਮੁੰਡੇ ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਦੇਰ ਨਾਲ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਕੈਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੈਟਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਵਿਆਹ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪਰ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਕੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵਿਆਹ ਦੇਰ ਨਾਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਕੈਰੀਅਰ ਬਣਦਾ ਹੈ? ਅਤੇ ਸਿੱਖੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕਿਹੜਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ?
ਸਿੱਖੀ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਜੀਵਨ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ
ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਿੱਖੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਕੇ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ, ਬਲਕਿ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਸੱਚਾ, ਇਮਾਨਦਾਰ ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਜੀਵਨ ਜੀਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨਾਂ ਨੇ ਖੁਦ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਜੀਵਨ ਜੀਅ ਕੇ ਇਸ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਵਿਆਹੇ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦੇ ਹੋਏ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਾਰਮਿਕ, ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ। ਇਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਜੀਵਨ ਕਦੇ ਵੀ ਆਤਮਿਕ ਉੱਚਾਈ ਜਾਂ ਸਮਾਜਕ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।
ਸਿੱਖੀ ਦੀ ਮਰਿਆਦਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਅਸੂਲ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ:
- ਕਿਰਤ ਕਰੋ – ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਮਿਹਨਤ ਕਰਕੇ ਰੋਜ਼ੀ ਕਮਾਉ
- ਨਾਮ ਜਪੋ – ਰੱਬ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰੋ
- ਵੰਡ ਛਕੋ – ਆਪਣੀ ਕਮਾਈ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰੋ
ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਅਸੂਲ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਿਭਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਸਿੱਖੀ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਅਤੇ ਆਦਰਸ਼ ਜੀਵਨ ਦਾ ਰੂਪ ਮੰਨਦੀ ਹੈ।
ਦੇਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ
ਜੇ ਸਮਾਜਕ ਪੱਖੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵਿਆਹ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੜਾਅ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਦੋ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਮਾਜਕ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਦੇਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ:
- ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਰਤਾ ਦੀ ਚਿੰਤਾ
- ਲੰਬੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ
- ਆਧੁਨਿਕ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ
- ਨਿੱਜੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਇੱਛਾ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਬੇਵਜ੍ਹਾ ਟਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਸਬੰਧ ਵਿਆਹ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਮਿਹਨਤ, ਯੋਜਨਾ ਅਤੇ ਹੁਨਰ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਜਿਹੇ ਉਦਾਹਰਨ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਕੇ ਵੀ ਵੱਡੀਆਂ ਉਪਲਬਧੀਆਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕਈ ਲੋਕ ਅਜਿਹੇ ਵੀ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਆਹ ਕਾਫ਼ੀ ਦੇਰ ਨਾਲ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰਤਾ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਸਕੇ।
ਕੈਰੀਅਰ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚਾਲੇ ਸੰਤੁਲਨ ਦੀ ਲੋੜ
ਸਿੱਖੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੋਵੇਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਜੀਵਨ ਜੀਉਣ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਨਾ ਤਾਂ ਬਿਨਾਂ ਤਿਆਰੀ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਸਮਾਜਕ ਦਬਾਅ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਬਿਨਾਂ ਵਾਜਬ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਦੇਰ ਤੱਕ ਟਾਲਣਾ ਉਚਿਤ ਹੈ।
ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਾਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕੈਰੀਅਰ, ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਆਧਿਆਤਮਿਕਤਾ ਤਿੰਨਾਂ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਕੇ ਚਲੇ। ਇਹ ਸੰਤੁਲਨ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅਸਲ ਸਫਲਤਾ ਅਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਆਹ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ, ਮਿਹਨਤ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰੀ ਅਹਿਮ
ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਜੀਵਨ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਜੀਵਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੈਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਤੱਕ ਟਾਲਣਾ ਕੋਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸ਼ਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਫਲਤਾ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਮਿਹਨਤ, ਨਿਯਤ ਅਤੇ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਆਹ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ।
ਇਸ ਲਈ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕੈਰੀਅਰ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਜੋਂ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ।
— ਗੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਜ਼ਾਦ
ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ, ਸਿੱਖ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ